یکی از مشکلاتی که معمولا در سطح مقمات ارشد تصمیم ساز هم مشاهده می شود٬ عدم تفکیک مقادیر اسمی و حقیقی و به دنبال آن تبعات حاصل از این کار است. همه ما تغییر اسمی حقوق و مزایایمان را از یک سال به سال دیگر تجربه کرده ایم. این مقدار ممکن است افزایش یابد اما با این وجود ممکن است نتوانیم همان سبد کالائی که سال قبل خریداری می کردیم٬ تهیه نمائیم. در واقع مقدار کالای فیزیکی خریداری شده یک متغیر حقیقی اما ارزش پولی آن یک متغیر اسمی است. لذا می توان حالتی را تصور کرد که مقدار متغیر حقیقی ثابت بوده اما ارزش پولی آن زیاد شود. بر همین اساس در اقتصاد یک کشور معمولا تولید ناخالص از یک سال به سال دیگر زیاد می شود. بخشی از این افزایش به دلیل افزایش مقدار فیزیکی تولید و بخشی به واسطه تغییر قیمت ها صورت می گیرد. قسمت دوم معمولا متاثر از تورم خواهد بود. حال فرض کنید قرار است یک نیروگاه احداث نمائید. اگر مجموعه هزینه ها و درآمدهای آتی خود را با پیش بینی تغییر قیمتها در سالهای آتی و همزمان تاثیر آن بر درآمدهای خود محاسبه نمائید٬ نرخ سود مورد نظر اسمی خواهد بود. لیکن اگر سود خود را با فرض تثبیت قیمت ها و هزینه ها٬ بر اساس شرایط امروز٬ محاسبه کنید٬ با قدری اغماض می توان گفت نرخ سود محاسبه شده واقعی است.
حال فرض کنید در مقام یک سرمایه گذار می خواهید بین انتخاب گزینه سرمایه گذاری در بانک (سپرده گذاری) و احداث نیروگاه یکی را انتخاب نمائید. در این حالت بافرض ثبات سایر عوامل٬ معیار شما نرخ سود هر یک از این دو گزینه است. نکته مهم این است که برای یک مقایسه صحیح باید نرخ سود اسمی پروژه احداث نیروگاه را با نرخ سود بانکی مقایسه کنید. زیرا وقتی بانک به شما ۱۶ درصد سود می دهد٬ بخشی از این سود با افزایش قیمت ها عملا برای جبران قدرت خرید شما محسوب خواهد شد. لذا در یک شکل خیلی ساده شما می توانید با کسر نرخ سود سپرده از نرخ تورم٬ نرخ سود واقعی پرداختی بانک به خودتان را مقایسه کنید. به طور مثال اگر نرخ سود بانکی ۱۶ درصد و نرخ تورم ۱۲ درصد باشد٬ نرخ سود واقعی شما حدود ۴ درصد خواهد بود. لذا اگر شما در پروژه احداث نیروگاه نرخ سود واقعی را محاسبه کرده باشید و بیش از ۴ درصد باشد٬ آنگاه با فرض ثبات سایر عوامل سرمایه گذاری برای احداث نیروگاه مناسب تر خواهد بود.
نکته دیگر اینکه برخی مواقع بخشی از منابع مورد نیاز احداث یک پروژه به صورت ارزی تامین می شود. در این حالت لحاظ بخشی از هزینه ها به صورت ارزی در کنار بخش ریالی می تواند نتایج غلطی به همراه آورد. در چنین حالتی با فرض اینکه تغییرات نرخ ارز به طور تقریبی معادل نرخ تورم خواهد بود٬ می توان کل هزینه ها را به صورت ارزی نوشته و نرخ سودی که از آن حاصل خواهد شد حدودا معادل نرخ سود حقیقی خواهد بود.
